Japonya’nın Afrika ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirmek amacıyla 1993 yılında başlatmış olduğu Tokyo Uluslararası Afrika Kalkınma Konferansı TICAD, ikili ve çok boyutlu ilişkilere yön veren resmî iş birliği platformudur.
1989 yılında askerî darbe ile iktidarı ele geçiren Ömer El Beşir, 2019 yılında bir başka askerî darbe ile devrilirken, bu süreçte birlikte hareket eden Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Güçleri (RSF) arasındaki görüş ayrılıkları, ülkeyi 15 Nisan 2023 tarihinde iç savaşa sürüklemiştir.
Afrikalı gözlemciler, Donald Trump'ın ilk döneminde olduğu gibi ABD'nin kıtaya olan ilgisinin sınırlı kalacağını öngörürken, Trump’ın başkanlık görevini devralmasının hemen ardından ABD’nin Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) ve Paris İklim Anlaşması’ndan çekilmesine yönelik imzaladığı kararnameler, olumsuz beklentileri doğrulayan ilk adım olmuştur.
Türkiye’nin arabuluculuğunda Etiyopya ile Somali arasında 11 Aralık 2024 tarihinde kabul edilen Ankara Bildirisi, karşılıklı kazanımlara yönelik bir iş birliği modelinin geliştirilebilmesini ve ilişkilerdeki gerginlikleri sonlandırmayı amaçlamaktadır.
Bu kapsamda, önümüzdeki günlerde başlayacak müzakerelerde Addis Ababa ile Mogadişu arasında mutabakatın sağlanması, bölgedeki tansiyonu düşürecek ve her iki tarafa, iç sorunlara daha fazla odaklanma fırsatı sunacaktır.
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, 2023 yılının sonlarına doğru Etiyopyalı milletvekillerine hitaben yaptığı televizyon konuşmasında, 2030 yılına kadar 150 milyona ulaşacağı öngörülen nüfusun, coğrafi bir hapishanede yaşayamayacağını ve limana erişimin Etiyopya için varoluşsal bir mesele olduğunu ifade etmiştir.
Çin – Afrika İş Birliği Forumu (FOCAC) aracılığıyla ilişkilerini kurumsallaştıran ve 21. yüzyılda Afrika’daki rekabetin çıtasını yükselten Pekin, günümüzde Afrika’nın dış ilişkilerinde en çok dikkat çeken aktör konumundadır.
Çin, Afrika ile ilişkilerini “kazan – kazan iş birliği“ ve “kapsamlı stratejik ortalık“ çerçevesinde tanımlarken, kurumsallaşan ilişkiler detaylı olarak incelendiğinde ise Çin’in kazanımlarının, Afrika’nın kazanımlarına oranla çok daha yüksek olduğu gözlemlenmektedir.
2000 yılından bu yana üç yılda bir dönüşümlü olarak gerçekleştirilen forumlar, Çin – Afrika ilişkilerini kurumsallaştıran iş birliği platformu olarak bilinmektedir. 2006, 2015 ve 2018’deki buluşmalar, Devlet ve Hükûmet Başkanları düzeyindeki yoğun katılımlarla “2006 Pekin Zirvesi ve 3. FOCAC”, “2015 Johannesburg Zirvesi ve 6. FOCAC”, “2018 Pekin Zirvesi ve 7. FOCAC” adı altında icra edilmişlerdir.
1789 yılından bu yana kıta ile ilişkileri bulunan ABD’nin dış politikasında Afrika’nın hiçbir zaman bu politikaların merkezinde bulunmadığı ve uzun bir dönem Afrika ülkelerine üst düzey ziyaretlerin gerçekleştirilmediği görülürken, buna karşın 1840’lı yıllarda bağımsız Liberya’nın oluşumuna önemli katkıların sağlandığı bilinmektedir.
1789 yılından bu yana kıta ile ilişkileri bulunan ABD’nin dış politikasında Afrika’nın hiçbir zaman bu politikaların merkezinde bulunmadığı ve uzun bir dönem Afrika ülkelerine üst düzey ziyaretlerin gerçekleştirilmediği görülürken, buna karşın 1840’lı yıllarda bağımsız Liberya’nın oluşumuna önemli katkıların sağlandığı bilinmektedir.
Altı bölümden oluşan rapor, Afrika kıtasının temel önceliklerini, pandemi sürecinin kalkınma üzerindeki etkilerini, mevcut sorunları ve olası fırsatları değerlendirmektedir.
Ağırlıklı olarak küçük ve orta ölçekli ekonomilerden oluşan Afrika ülkeleri, ekonomik dönüşümlerini sağlayabilmek adına kapsamlı bir ortaklık tesis etmeye çalışmaktadırlar.
Türkiye - Afrika Ekonomi ve İş Forumu
T.C. Ekonomi Bakanlığı tarafından derlenen verilere göre, 2015 yılında Türkiye ile Afrika arasındaki ticaret hacmi 19,4 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Afrika Ziyareti
Süregelen sorunlarına karşın, yıldızı parlayan bir kıta olarak tanımlanan Afrika, mevcut potansiyeli itibariyle dış güçler nezdinde stratejik önemi her geçen gün artmakta olan ve rekabetin yoğunlaştığı bir coğrafya şeklinde nitelendirilmektedir.
Türk dış politikasının yakın dönemdeki başarı hikâyesi olan Afrika açılımı, ilişkileri kurumsal bir platforma taşımayı amaçlamış ve çok taraflı dış politika anlayışımızın güzel bir örneğini temsil etmiştir. Her ne kadar, 1998 tarihli “Afrika’ya Açılım Eylem Planı” dış politikada eksen kayması şeklinde tenkit edilse ve AB’ye tam üyelik hedefi ile çelişen bir tercih şeklinde yorumlansa da kıtanın en büyük dış ticaret ortağının AB olduğu gerçeğinin dikkate alınmadığı açıktır.
ABD’nin Afrika ile ilişkilerinin geçmişi 1789 yılına dek uzanırken, Afrika’nın Amerikan dış politikasında sürekli geri planda kaldığı görülmüştür. Hatta yakın bir döneme kadar taraflar arasındaki ilişkiler, güvenlik ve yardım politikaları ile sınırlı kalmıştır.
“İnsana, Refaha ve Barışa Yatırım” ana teması ile 2-3 Nisan 2014 tarihlerinde Brüksel’de icra edilecek AB – Afrika Zirvesi, dört yıl aradan sonra Avrupalı ve Afrikalı liderleri yeniden buluşturacak bir platform olacaktır. Kahire (2000), Lizbon (2007) ve Tripoli (2010) Zirveleri’nin ardından dördüncü buluşma niteliğindeki Brüksel Zirvesi’ne katılımını teyit eden 48 Afrika ülkesinden 41’i Devlet ve Hükümet Başkanı düzeyinde temsil edilecek.
Ağırlıklı olarak küçük ve orta ölçekli ekonomilere sahip olan Afrika ülkeleri, ekonomik dönüşümlerini sağlayabilmek adına ortaklığa ihtiyaç duymaktadırlar. Bölgesel bütünleşme şeklinde ifade edilen ortaklık modeli, mevcut gereksinimden yola çıkarak kıtanın yararına olacak şekilde genel ekonomik performansın gelişmesini, kıta içi ticareti teşvik etmeyi, Doğrudan Yabancı Yatırımların çekilmesini ve Binyıl Kalkınma Hedeflerine ulaşılmasını amaçlamaktadır.
Ekonomik kalkınmayı desteklemek, ticareti teşvik etmek, Doğrudan Yabancı Yatırım çekmek ve istihdam oluşturmak gibi amaçlar doğrultusunda tesis edile
