Uluslararası siyasetin son dönemine damga vuran dinamiklerden birisi de Çin ve Rusya’nın derinleşen stratejik ortaklığı olarak öne çıkıyor. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile artan gerilim ve yoğunlaşan askerî ilişkiler “yeni bir eksen” ihtimalini güçlendiriyor. Nitekim kısa süre önce Rusya ve Çin ortaklığında Japon Denizi'nde gerçekleştirilen askerî tatbikat (Joint Sea-2025) iki ülkenin iş birliğine verilebilecek en güncel örnekler arasına girdi.
Deniz yetki alanlarımız içerisinde önemli bir yer tutan Ege Denizi ve Akdeniz, jeopolitik konumları, içerdikleri enerji kaynakları, sahip oldukları limanlar ve Karadeniz’e de açılan bir kapı olmaları sebebiyle dünyanın geçmişten günümüze önemli su yollarının başında gelmektedirler. Mevcut bu konumları nedeniyle de tarihsel süreç içerisinde çıkar çatışmalarının ve savaşların odak noktası olmuşlardır.
Yapay zekâ, ekonomileri, yönetişimi ve günlük yaşamı kökten dönüştürmektedir. Ancak demokratikleşme, sadece teknolojinin uygulanmasından ibaret değildir—her vatandaşın, her dilde ve her toplulukta güçlendirilmesini gerektirir. Bu noktada erişim imkânı olanlarla olmayanlar arasındaki fark, yalnızca adalet değil, aynı zamanda teknoloji-feodalizmini önleme meselesidir.
İklim değişikliği; deniz seviyelerinin ve sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte, güvenlik politikalarının temelini oluşturan stratejik çerçevelerin ve varsayımların yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılıyor. Bu dönüşüm, karar alıcılar için kaynakların, kurumların ve teknolojilerin önemini artıracak yeni bir çerçeve oluşturuyor.
2014 yılında “ABD İstihbaratı” başlıklı kitabımı bitirdiğimde, Amerikan istihbarat
toplumu (17 istihbarat teşkilatı) ile ilgili son resmi veren bir nokta koymuştum. Eserin ilk
yayının üzerinden on yıl geçti ve geçen sürede neler olup bittiğine bakmak için aslında doğru
bir zamanda değiliz.
Doğu Akdeniz artık yalnızca jeopolitik gerginlik noktası değil, küresel enerji savaş alanı. Libya’nın tartışmaya açık sularından İsrail’in altyapı yarışına ve Suriye’nin kullanılmamış rezervlerine kadar, bölge doğalgazın geleceği üzerinde kontrol sağlamak için karmaşık bir mücadeleye sahne oluyor.
Çin, ulusal savunma harcamalarını hızla artırarak, askerî yeteneklerini niceliksel ve niteliksel olarak kapsamlı ve hızlı bir şekilde geliştiriyor ve Senkaku Adaları çevresi de dahil olmak üzere Doğu Çin Denizi ve Pasifik’teki faaliyetlerini yoğunlaştırıyor.
İlk filozoflar “Evrenin kaynağı ne?”, “İnsanın rolü ne?” gibi sorularla uğraştılar. Bu
soruların cevabını bulmak hala insanlığın misyonu ve sanırım artık bir cevaba yaklaşıyoruz.
Akıl sahibi insanların binlerce yıldır bilgiyi aktararak bugün ulaştığı noktayı ve ulaşacağı nihai sonucu öngörmek bu makalenin konusu.
RAND tarafından yayınlanan "Yapay Genel Zekâ Yarışında Jeopolitik İstikrarsızlık Risklerine
Dikkat Etmek" başlıklı raporun tespitlerine yakından bakalım.
Rapor, yapay genel zekanın (YGZ) küresel istikrarsızlığa yol açabilecek jeopolitik etkilerine karşı uyarıyor.
ABD ile Çin arasında "ilk geliştiren her şeyi kazanır" tipi bir rekabet, savaş riskini dahi içeren bir güvenlik krizine evrilebilir.
Yaşanan olaylar küresel anlamda deniz ticaretinde ithalat ve ihracatta dengelerin değişmesine, yapısal değişikliklere, navlun ve sigorta pazarlarına, denizde rotaların yeniden belirlenmesine, tedarik zincirine, denizcilik ekonomisine, denizde ticari ve insani güvenliğe etki etmektedir. Yaşanan olayların deniz ticaretine yönelik etkilerinin bilinmesi ve tartışılarak öngörülerde bulunulması önem arz etmektedir.
Yapay zekâ (YZ) hakkında konuşmak artık sadece teknolojiyle ilgili bir konu değil. Son zamanlarda YZ güvenliği, iş gücündeki dönüşüm, eğitim sistemi ve hatta kişisel anlam arayışı bağlamında düşünürken, kendimi bir tür çağ eşiğinde hissediyorum. Daron Acemoğlu’nun da bulunduğu LSE Festival’de takip edebildiğim iki panel ve Geoffrey Hinton’ın derinlikli röportajı, bana bu dönüşümün aslında ne kadar köklü ve kaçınılmaz olduğunu hatırlattı.
Çin, her 8 günde bir J-20 hayalet savaş uçağı üretiyor. 2025 itibarıyla yıllık üretim kapasitesi 200 adede ulaştı. ABD'nin F-35 üretiminin yılda ortalama 140 adet olduğu hesaba katılırsa Çin arayı kapatmaktan ziyade
öne mi geçiyor?
Haziran 2025’te Lahey’de yapılan NATO Zirvesi, yalnızca ittifakın 75. yıl dönümünü değil, aynı zamanda tarihinde belki de en iddialı hedeflerden birinin kabul edildiği bir dönüm noktasını simgeliyor: NATO üyeleri, savunma harcamalarını kademeli olarak %5 GSYİH düzeyine çıkarmayı taahhüt etti.
Günümüzün giderek çok kutuplu hale gelen küresel düzeninde, blokların (çoğunlukla Batılı ve Batı dışı) ve ideolojik gruplaşmaların yeni isimler altında ortaya çıktığı bir ortamda, Hindistan çok kutuplu bir dış politika izleme konusundaki bilinçli tutumuyla öne çıkıyor. Bu durum, Hindistan'ın görünüşte birbirinden farklı iki platformla aktif olarak etkileşimde bulunmasında en belirgin şekilde görülmektedir: Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QUAD) ve BRICS…
TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü’nce “Savunma, Güvenlik ve İstihbarat Devrimi” başlığı altında bu yıl 27-28 Kasım’da Wish More Hotel Istanbul’da düzenlenecek 11. İstanbul Güvenlik Konferansı kayıtları, katılmak isteyip tarihi kaçıranların ısrarı ile kısa süreliğine tekrar açıldı.
Bu çalışma, "Türklerden neden filozof çıkmıyor?" başlığı altında filozof ve felsefenin doğasını, bu kavramların tarihsel ve modern tanımlarını karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışma, filozofun yalnızca bilgiye ulaşan değil, aynı zamanda yaşamın anlamını arayan ve bu anlam doğrultusunda yaşam biçimini şekillendiren bir birey olduğunu vurgulamaktadır.
Bugünlerde Dünyanın en büyük donanmaları sadece İsrail’e yardım için değil, Doğu Akdeniz’deki çıkarları için buradadır. Çin’in ise Batı’ya ulaşması için Doğu Akdeniz hayati bir meseledir.
Yapay zekâ (YZ), endüstrileri ve güç dinamiklerini yeniden şekillendiriyor. Ancak, sınır ötesi YZ (frontier AI) yeteneklerine sahip olmayan ülkeler geride kalmayacak. Doğru stratejik kaldıraçlarla, orta ölçekli güçlerin demografik potansiyeli, düzenleyici kapasitesi ve diplomatik çevikliği, kuralları kendileri koymasa bile küresel yönetişimi önemli ölçüde etkileyebilir.
Savunma, güvenlik ve uluslararası yönetişime önemli etkileri olan kuantum teknolojileri deneysel laboratuvardan stratejik alanlara hızla geçiş yapıyor. Bu teknolojilerin ayırt ediciliği yalnızca neyi hesaplayabilecekleri ya da ölçebileceklerinde değil, bilgiye erişimi nasıl yeniden tanımladıklarında da yatıyor; şifreleme, algılama, zamanlama ve karar alma altyapılarını etkiliyorlar.
TASAM Afrika Enstitüsü öncülüğünde oluşturulan “Afrika 2063 Ağı“ uzmanlık, etkileşim ve işbirliği inisiyatifi kapsamında; Enstitü ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Erciş İşletme Fakültesi iş birliğinde 18 Haziran 2023 tarihinde “Stratejik Araştırma, Ağ ve Kapasite Geliştirme“ teması altında düzenlenen Afrika 2063 Ağı 3. İstişare Toplantısı Sonuç Raporu yayımlanmıştır.
Politikalarının bazı yönlerini anlamak zor olsa da yönetimin ulusal güvenlik stratejisinin özünde bir mantık bulunuyor. Trump yönetimi; daha önce ABD’nin benimsediği ve küresel düzenin inşa edilip sürdürülmesini hedefleyen stratejiyi yanlış bir yaklaşım olarak değerlendiriyor ve Amerikan gücünü tüketen yanlış yönlendirilmiş bir çaba olarak görüyor.
Amerika Birleşik Devletleri ve Çin şu günlerde çok az konuda hemfikir, ama üst düzey yetkililerin aynı fikirde olduğu şaşırtıcı bir konu var: dünya çok kutuplu düzene geçiyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, verdiği ilk röportajlarından birinde ABD’nin geçtiğimiz on yıllarda tadını çıkardığı tek kutuplu hakimiyetin “anormal” ve “Soğuk Savaşın sonlanmasının bir ürünü” olduğunu belirtmişti.
Her şey, Avrupa gücünün ve Batı ilerlemesinin sembolü olan üç veya dört generalle
başladı ve bugün kimse tam sayılarını bilmiyor. Batıdan gelen bu generaller hala İsrail’in Batı planları çerçevesinde askeri senaryolara sokuyorlar. Mossad’ın başındaki David Mircea’da
Avrupa’daki dış operasyonlardan sorumluydu ve bu dönemde teknoloji şirketleri ile hedefleme
istihbaratı konusunda uzmanlaştı.
Jeopolitikçi ve Deniz Tarihçisi Dr. Nejat Tarakçı’nın mesleki deneyim, bilgi ve araştırmalarına dayalı deniz temalı felsefi, tarihî, bilgi veren ve anılarını da içeren ilginç makalelerini derlediği “Denizden Çıkan Yazılar” adlı eseri TASAM Yayınları tarafından e-kitap olarak yayımlandı.
Osmanlı ve kısmen de Cumhuriyet dönemine ait genel tarihin deniz veçhelerindeki ilginç olaylarını kısa hikayeler şeklinde özetleyen Jeopolitikçi ve Deniz Tarihçisi Dr. Nejat Tarakçı’nın “Osmanlıdan Cumhuriyete Deniz Tarihimizde İz Bırakan Olaylar” adlı eseri TASAM Yayınları tarafından e-kitap olarak yayımlandı.
