Tam ABD Bırakmıştı ki AB Başladı. Ya Türkiye?

Yorum

Ekonomiyi canlandırmak için yapılan para pompalamasından bahsediyorum.Artık emek piyasası hedeflerini tutturabileceğine tamamen güvenen FED tahvil, borç ve kefalet senetleri satın almak yolu ile, artık piyasaya daha fazla Dolar vermeyeceğini dünyaya ilan ettiğinde kıyamet kopmadı....

Ekonomiyi canlandırmak için yapılan para pompalamasından bahsediyorum. Artık emek piyasası hedeflerini tutturabileceğine tamamen güvenen FED tahvil, borç ve kefalet senetleri satın almak yolu ile artık piyasaya daha fazla Dolar vermeyeceğini dünyaya ilan ettiğinde kıyamet kopmadı. Uluslararası piyasalarda Dolar’ın değeri bir kaç gün oynadı. Sonra günlük alışılmış çizgisine döndü. Meşhur indekslerde de benzer tepkiler ortaya çıktı. Ama altın başaşağı düşüşü sürdürdü. Tabii altına dönmeyen talebi, izlenen politikalara ve piyasalara duyulan güvenin ölçüsü olarak kabul etmek gerek.

FED’in Zaferi
Obama için ne söylenirse söylensin, krizin en derin noktasında devir aldığı ABD ekonomisini önce suyu üzerinde tutmayı, sonra da yüzdürmeyi başardığını kimse inkâr edemez. Tabii bunda özerkliğine özen gösterdiği FED gibi kuruluşları, karar almada özgür bırakması ve onların işlerine karışmamasının etkisi büyük.

Bernanke’nin Japon örneğinden esinlenerek benimsediği “parasal destek paketleri”, Yellen’in de sürdürdüğü bir politika oldu. Ama bir gün  sona erdirileceği zaten biliniyor, artık ABD ekonomisinin kolay ve ucuz bulunur paraya ihtiyaç kalmaksızın kendi çizgisinde ilerleyebileceği sık sık tekrarlanıyordu.

Hâlen %2,6 büyüyen ABD ekonomisinde sınai üretim %4.3 ile artmakta, fiyat artışları sağlıklı bir %1.8 göstermekte. İşsizlik oranının %5.6 ya, cari açığın GSYİH'nın %2.5'ine,bütçe açığının da %2.8'e kadar inmiş olması, ABD ekonomi bürokrasisinin basireti. Obama sadece bu başarı için sayısız borç tavanı ve geçici bütçe hazırlanması mücadelesinde ağırttı saçlarını o kadar.

Şimdi FED yine kısa dönemli faizleri, önemli bir süreyle,  nerede ise sıfıra yakın düzeyde tutacağını açıkladığında, önce olumlu tepkileri Wallstreet’ten sonra sırası ile diğer önemli borsalardan aldı.

Her Ülkenin Kendine göre Mali Kolaylaştırma Stratejisi Var
Durgunlaşan ekonomilere karşı, başı dara düşen her hükümet, bir FED politikası benzeri politika uyguluyor. Durgunluk elbette hem işsizliğin artması, hem de üretim ve fiyatların yavaşlaması demek. Para otoriteleri hemen piyasaya ucuz para ve kredi sürerek, üretimi ve istihdam artışını sağlamaya çalışıyor.

Bu ülkelerden biri Eurozone’da bulunmayan İngiltere (veya Birleşik Krallık). Bu sayede %3 büyümeyi, %2.5 sınai büyüme ile desteklemeyi başaran Birleşik Krallık, %1.7 fiyat artışı ile, %6'da tutabildiği işsizlik oranını başarı olarak kabul ediyor.

Belki de bu başarı, İskoçya'nın birlikten kopmasını engellemiştir denilebilir. Tarihi olarak çok düşük olan faiz oranları da Bank of England’ın korumaya devam edeceği anlaşılan bir politika aracı. İşsizlik %4-5 aralığına düşene kadar.

Euro Alanı ve Draghi’nin Mahcup Piyasa Desteği
Euro Alanı sadece %0.8 ile büyüyor. Sınai küçülme oranı ise %1.9. Tüketici fiyatları belli belirsiz artıyor, artmıyor. Yani Euro Alanı, çıkamadığı  durgun suya bir kez daha dalmak üzere. İşsizlik ise %11.5 gibi yüksek bir değer. İspanya, İtalya, Yunanistan, Fransa ve hatta sınai üretimi hızla düşen Almanya Draghi’nin elini, teşvik paketlerine mahkum bırakıyor. Kötüleşen iktisadi raporlar ve düşen fiyalar yanısıra artan işsizliğin baskısı Draghi ve diğer ABMB kurmaylarını ortak bir mali genişletme kararı etrafında birleştiriyor. Onun için mahcup mahcup başlattıkları teşvikleri önemli bir müddet sürdüreceğe benzerler.

 Euro Alanında da faizler yine neredeyse sıfır. Ama likidite tuzağı bir taraftan, jeopolitik risklerin, Rusya yaptırımlarının ve karşı yaptırımların  etkisi diğer taraftan, AB Merkez Bankası’na fazla bir manevra alanı ve dolayısı ile başarı şansı kalmıyor. Yine de ABMB'nın en önemli başarısı Euro Alanındaki bankalara uygulamayı başardığı stres testleri ve onları belli bir disiplin içinde tutabilmesidir ki, bu özellikle Yunanistan gibi mali sicili bozuk ülkeler için çok önemli.

Ya Türkiye Ne Yapacak?
Son çeyrek %2'nin üzerinde gelen büyümede fiyat artışlarının önemli payı var. Yani büyüme çift haneli enflasyon rakamları ile, yeniden enflasyonist büyüme istidadı kazandı. Sınai büyüme yavaşladı. Tarımda zaten umut az. Hala iç tüketim ve inşaat sektörü ile büyüyoruz. İşsizlik %9.8. Suriye’li mültecilere çalışma izni verip iş piyasasındaki konumlarını yasallaştırıyoruz. Kendi işsizimize ise, eğer iş bulabilirlerse yeni  sosyal güvenlik paketleri armağan ediyoruz.

Yeni bir seçim yılına girmemize 2 ay kala, bütçe dengelerinde ciddi denetim gerekli olduğunu, kamuda israfın azaltılması gerektiğini hepimiz gibi ekonomi bürokrasisi de biliyor. İsrafı azaltma diyorum. Buna seçim ekonomisi harcamaları da dahildir. Vergileri arttırmak demiyorum. Çünkü her ülkenin bir vergi takati vardır. Onu çok fazla zorlamamak gerekir. Kamu tasarrufu kamu israfı, özel tasarruf ise özel israf azaltılarak ve tasarruf teşvik edilerek arttırılmalı. Lütfen Merkez Bankası ideolojik faiz çarklarına sokulmaya çalışılmasın ve işsizlik rakamlarına dikkat edilsin.
Türkiye’nin hâlâ en önemli avantajı banka sisteminin iyi bir performans gösteriyor olması ve düşen petrol fiyatları. Tabii özellikle ikinci husus, ABD nin de olmasına katkıda bulunduğu bir durum. ABD petrol ihraç etmeye başlamasaydı, OPEC te kotaları kıssaydı bu durum olmazdı. Tabii AB'de bundan yararlanıyor. Yine de bunun da bir sonu olacaktır.

Dolayısı ile  öyle veya böyle 2015, 2014'den daha zor olacağa benzer. Çünkü her ülkenin sorunu var ve böyle bir ortamda, üstelik siyasi riskler büyükken her ülke kendi ulusal çıkarı peşinde daha fazla koşacaktır.     

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 4724 ) Etkinlik ( 164 )
Alanlar
Afrika 64 1100
Asya 68 1679
Avrupa 13 1316
Latin Amerika ve Karayipler 12 135
Kuzey Amerika 7 494
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2741 ) Etkinlik ( 42 )
Alanlar
Balkanlar 23 564
Orta Doğu 15 1117
Karadeniz Kafkas 2 645
Akdeniz 2 415
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 3096 ) Etkinlik ( 72 )
Alanlar
İslam Dünyası 53 1999
Türk Dünyası 19 1097
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 3263 ) Etkinlik ( 61 )
Alanlar
Türkiye 61 3263