Kıbrıs AB Sorunu Değil Türk - Yunan Sorunudur
Dr. Nejat TARAKÇI, Jeopolitikçi ve Stratejist
Dr. Nejat TARAKÇI, Jeopolitikçi ve Stratejist
Yayın Tarihi : 11.12.2006

1. Giriş
Türkiye, Soğuk Savaş sonrası dünyadaki ve bölgemizdeki radikal jeopolitik değişiklikler nedeniyle AB’ye davet edilmiştir. Avrupa’nın ABD’ye karşı oluşturmak istediği “ Küresel Güç Olma” projesi kapsamında Türkiye’nin katkılarının büyük olacağı değerlendirilmiştir. Ancak 2001 yılından sonra değişen ABD politikaları nedeniyle, AB’nin bu projesi gerçekleşme şansını yitirmiştir. Bu nedenle AB’nin Türkiye’ye olan gereksinimleri giderek azalmakta ve sadece AB’nin enerji ve savunma alanlarındaki güvenliği üzerinde odaklaşmaktadır. Bu durum Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayınlanan raporda açıkça belirtilmektedir. Buna göre 10-20 yıllık bir perspektifte,  Enerji Güvenliği, Yaşlanan Nüfus ve Jeopolitik Riskler alanlarında ortaya çıkabilecek sorunların çözülmesinde, Türkiye’nin Avrupa’ya önemli katkılarda bulunabileceği açıklanmaktadır. Buna rağmen, ABD’nin tarihsel ve vazgeçilmez ortağı İngiltere dışındaki AB’nin birinci sınıf ülkeleri olan Almanya, Fransa, Danimarka ve Hollanda, Avrupa’nın Türkiye ve Türklere karşı 500 yıllık geçmişe sahip şartlanmış davranışları içindedirler. Bu şartlanma, Avrupa’nın hiç bir zaman Türkiye’ye ve Türklere muhtaç olmama stratejisi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu nedenle giderek stratejik önemi yeniden öne çıkan Kıbrıs’ta Türkiye’nin politik ve askeri kontroluna son verilmesi uygun bir çözüm olacaktır.

AB bugün politik ve ekonomik yönden olmak üzere iki yönden bir bölünmüşlük içindedir ve giderek çözülmektedir. Birincisi, ABD’ye karşı her alanda doğrudan ve/veya dolaylı bir mücadele ve rekabeti savunanlar ve ABD’yi destekleyenler olmak üzere politik bölünmedir. İkincisi ise AB’nin 12 çekirdek ülkesi ile diğer ülkeler arsında yaşanmaktadır. AB’nin birinci sınıf olarak kabul edebileceğimiz 12 çekirdek üyesi dışında kalan ülkeler, başta serbest dolaşım yasağı olmak üzere ekonomik açıdan büyük sıkıntı içindedirler. On iki çekirdek ülke dışındaki ülkeler ise, ikinci sınıf bir üyelik statüsüne razı olmuşlardır ve hiç bir zaman birinci sınıf olamayacaklardır. Çünkü, AB’nin finansmanını sağlayan birinci sınıf ülkeler, egemenliklerini ve ulus devlet statülerini bu sistem içinde diğer üye devletleri kullanarak devam ettirmektedirler.

Avrupa’nın bu politik ve ekonomik bölünmüşlüğü ABD’ye Avrupa ve Ortadoğu’da büyük bir hareket serbestisi yaratmaktadır. ABD-AB politik mücadele alanlarından en önemlisini şüphesiz, Doğu Akdeniz, Ortadoğu ve Süveyş Kanalı’nın kontrolunu sağlayan eşsiz stratejik konumu ile Kıbrıs oluşturmaktadır. AB, Kıbrıs’ın Avrupa tarafından kontroluna,  ABD  ve İngiltere ise müştereken kullandıkları İngiliz üslerinin varlığının devamına öncelik vermektedirler. Bu nedenle ABD ve İngiltere Adadaki iki kesimin varlığının devamını, hem üslerinin güvenliği hem de, yeni üs seçenekleri açısından değerlendirmektedirler. GKRY’nin Rusya ile olan yakın ilişkileri de ABD ve İngiltere’yi Rumlar ve Türkler’e karşı daha dengeli bir politika izlemeye zorlamaktadır.

ABD-Rusya rekabetine gelince, Soğuk Savaş’ın keskin çizgilerine ulaşmasa da, küresel ekonomik sistemin kurallarına uygun olarak giderek artmaktadır. Bu değişken jeopolitik ortamda, Türkiye’nin önemi yeniden artmaktadır. Çünkü, Türkiye’nin coğrafi konumu ve jeopolitik durumu, yukarda belirtilen sorunlu tüm alanlardaki ilişkileri etkileme özelliğine sahiptir. Bu durum kaçınılmaz olarak, Türkiye’nin ABD, AB ve Rusya ile olan bire bir ilişkilerini de zorlaştırmaktadır. Bu makale, genel dengeleri de dikkate alarak, Kasım 2006 da yayınlanan İlerleme Raporu çerçevesinde, Kıbrıs sorununu farklı bir yaklaşımla ele almayı amaçlamaktadır.

 2. AB –ABD ve Rusya’nın  Türkiye’ye İlişkin Korku ve Endişeleri

 ABD ve AB’nin Türkiye üzerinde anlaştıkları tek müşterek nokta, Türkiye’nin klasik politikalarından vazgeçip kutup ve yön değiştirmesidir. Bu durum Kıbrıs sorununa yaklaşımlarını da etkilemektedir.

 ABD ve AB’nin Korku ve Endişeleri

  • Rusya ile jeopolitik bütünleşmesi,
  • AB’nin ekonomik ve sosyo-kültürel yapısını bozması,
  • Bölgesel bir güç haline gelmesi,
  • Din devletine dönüşmesi,
  • AB üyeliğinden ve Gümrük Birliği Anlaşmasından vazgeçmesi,
  • Şanghay İşbirliği Örgütüne üye olması,
  • NATO’dan çıkması

Rusya’nın Korku ve Endişeleri

  • Türkiye’deki ABD üslerinin genişlemesi ve asker sayısını artması
  • Boğazlar rejiminin Batı lehine değiştirilmesi
  • Nahçıvan’ın Türkiye’ye entegre edilmesi şeklinde özetlenebilir.

 3.  AB İlerleme Raporu ve Kıbrıs Sorunu

Kıbrıs’ta İzolasyonlar Kalkar mı?

1999 Helsinki Zirvesi ile Kıbrıs sorununa AB de dahil edilmiştir. Bugün yedi yıl sonra gelinen  noktada,  AB, son İlerleme Raporu ve Stratejik Belge’de yer alan ifadelerle, Türkiye’yi GKRY’ne liman ve hava alanlarını açmadığı için, açıkça tehdit etmektedir.Türkiye ise, AB’nin ambargo ve izolasyonları kaldırmasını talep etmektedir. Her iki tarafın talepleri arkasında farklı nedenler ve yaklaşımlar bulunmaktadır. Metin Münir, 14 Kasım 2006 tarihli Milliyet gazetesindeki yazısında bu durumu gerçekçi bir şekilde şöyle açıklamaktadır;  “Kıbrıslı Türklere ambargo uygulayan AB değil, Kıbrıs Rum Hükümetidir. Türkiye 1974’de adaya  asker çıkardıktan sonra Rumlar Türk kontrolundaki limanları kapattı. Türkiye dışındaki bütün dünya devletleri ( ABD, Rusya, Çin, Azerbaycan dahil) bu karara uyuyor. Sadece AB ülkeleri değil. Rumların koyduğu ambargoyu Rumlar kaldıramaz. Rumlar da kaldırmayacaklar. Çünkü limanların kontrolu egemenlik haklarıyla ilgilidir. Bu durumda Türkiye’nin ambargo ve izolasyonların kaldırılmasını sadece AB’den değil diğer ülkelerden de talep etmesi gerekmez mi? AB kontrolunda Magosa limanının açılmasını öneren Fin planı ise Türkiye’ye bir tuzak mahiyetindedir. Bu planla hem  KKTC’nin varlığı tanınmamış olacak, hem de Türkiye’nin liman ve havaalanları Rumlara açılmış olacaktır.

 Kıbrıs Sorunu Kimin Sorunu?

İlerleme Raporu, Türkiye’nin Avrupa hukuk ve değerlerine ters düşen laiklik uygulamaları, cari açık, yüksek dış borç, işsizlik, düşük ücretler, yetersiz sağlık hizmetleri ve emeklilik gibi temel sorunlarına hiç değinmemektedir. AB Kıbrıs sorununu kendisi yaratmıştır. Rum tarafı, 1960 Anlaşmalarını Enosisi engelleyen uluslararası belgeler olarak görmüştür. Bu anlayış neticesinde 1963 yılı sonlarında, Anayasanın, iki tarafın eşitliğini sağlayan ve değiştirilemez nitelikteki hükümlerini tek taraflı olarak değiştirme amacıyla eyleme geçmişlerdir. Bu durum, doğal olarak, Kıbrıs Türk toplumunca hiçbir şekilde kabul edilmemiş olsa da, adada yaşayan Türkler ortak yönetimden zorla çıkarılmışlardır. Sonuç olarak, iki toplum arasındaki ortaklık denemesi sadece üç yıl sürmüştür. Bu olayı takip eden dönemde, Kıbrıs Türkleri, toplam olarak adanın çok küçük bir kesiminde ve etrafı Kıbrıslı Rumlarca kuşatılmış bölgelerde sıkış sıkış yaşamak zorunda bırakılmışlardır. Kıbrıs Türkleri bu dönemde, Yunanistan’ın da desteği ile, etnik temizliğe uğramışlardır. Söz konusu kuşatma, 1974 yılına kadar devam etmiştir. Bu dönemde Kıbrıs Türkleri, bugün Bosna ve Kosova’da görülen şiddet ve terörün  benzerine hedef olmuşlardır.

Güney Kıbrıs anlaşmalara aykırı olarak Birliğe alınmıştır. Şu nokta çok iyi bilinmelidir ki, Kıbrıs sorunu; BM, AB, ABD, Rusya’da dahil olmak üzere kimsenin öncelikli sorunu değildir. Bunu sorun haline getiren Yunanistan ve Kıbrıs Rumlarıdır. Kıbrıs sorunu ayrı bir sorun da değildir, aynı zamanda doğu Akdeniz ve Ege hakimiyeti sorunudur. İngiltere 350 yıl önce topraklarına kattığı Cebelitarık’ta varlığını sürdürmektedir. Cebelitarık Boğazı’nın bugünkü jeostratejik önemi aynen devam etmektedir. Kıbrıs da aynı önemdedir.

Değişmeyen Yunan Stratejisi: Başka Devletleri Kullanmak

Bu nedenle, dünyanın her tarafına kök salmış ve aynı ülkü yönünde indoktrine olmuş Yunanlılar, “ Megali İdea ” nın Anadolu dışındaki son toprağı olan Kıbrıs’ı da ele geçirmek için büyük bir mücadele içindedirler. İki asırlık klasik strateji ve politikalarında hiç bir değişiklik yoktur. Daima Türkiye üzerinde etkili  başka devletleri kullanarak hedeflerini ele geçirmişler ve topraklarını genişletmişlerdir. Sorunu getirdikleri bu noktada, ABD, BM ve Rusya’dan sonra AB’yi de soruna dahil etmeyi başarmışlardır. Rumlar, AB üyesi devletlerin bir çoğunun politikalarını, bireysel ve özel ilişkilerle etkilemektedirler.Bu klasik Yunan stratejisi, AB Başmüzakerecimiz Ali Babacan tarafından da farkedilmiştir. Ali Babacan; “ Yunanistan ve Rum kesiminin amacı, Türkiye’nin kolunu AB’ye büktürüp altı ayda bir dönem başkanlıkları değişiminde, Türkiye’den parça parça bir şeyler kopartabilir miyiz şeklindedir.”  Bu konuda Yunanlı yazar Faturos’un değerlendirmesi de itiraf mahiyetindedir. “ Küçük bir devlet, uluslararası koşulları ve müttefiklerini kullanarak kendinden kat ve kat üstün olan bir ülkeye karşı sıkça zafer kazanma imkanına sahiptir. Biz Yunanlılar bu hususta çok şeyler biliyoruz ve başarılıyız da. Yunan Devletinin doğuşundan itibaren müttefiklerimizi uygun şekilde kullanarak ve büyük devletlerin de desteğini alarak tekrar tekrar sınırlarımızı genişlettik”.  

Gerçekleri herkesin bilmesine rağmen Yunan diasporası ve AB içindeki Yunan lobisi o kadar etkilidir ki, GKRY ve Yunanistan en küçük bir tavize yanaşmamaktadır. Kıbrıs’ta gerçekleri söyleyen veya uygulamaya çalışan herkes, nedendir bilinmez, kısa zamanda görevinden ayrılmaktadır. İngiltere Dışişleri Bakanı Jack Straw buna örnek gösterilebilir. Sayın Rauf Denktaş’ın da görevini bırakması için içerde ve dışarda yapılan dezenformasyon çalışmaları da bu kapsamda değerlendirilmelidir.  Dünyanın ve Avrupa’nın en güçlü ülkeleri, hak ve hukuka aykırı olsa bile Rum ve Yunan istekleri karşısında   kararlı ve kesin bir duruş gösterememektedirler. AB üyesi GKRY, küresel ekonominin kurallarını serbestçe uygularken,  komünist bir partinin yönetiminde aşırı milliyetçi ve ırkçı çizgideki ulusal çıkarlarından da asla vazgeçmemektedir. Avusturya’daki Hayder hükümetinin ırkçı söylemlerine tahammül edemeyen AB, hem komünist hem de aşırıcı milliyetçi ve ırkçı GKRY’ne nasıl göz yumabilmektedir?

Kıbrıs Sorunun Jeopolitik ve Jeostratejik Gerçekleri

Gelelim Kıbrıs sorunundaki büyük çekişme ve mücadelenin özünü oluşturan jeopolitik ve jeostratejik gerçeklere. 1960 ve 1961 Londra ve Zürih Anlaşmaları ile İngiliz toprağı haline gelen Akratori ve Dikelya askeri üsleri de soruna başka bir boyut kazandırmaktadır. Anılan askeri üslerden ABD’nin de ikili anlaşmalar çerçevesinde yararlandığı unutulmamalıdır.Kıbrıs bu özellikleri ile gittikçe karmaşıklaşan Ortadoğu bölgesinde bir istikrar adası ve askeri açıdan bir yığınaklanma ve büyük güçler için taarruzi çıkış noktasıdır. İngiltere’nin Türklerin Kıbrıs’taki varlığını korumayı gözeten daha esnek çözüm yaklaşımlarının altında, Rumlara güvensizlik yatmaktadır.Kıbrıs’ın tamamen Rumların kontroluna geçmesi halinde, İngiltere üslerin varlığının tehlikeye girmesinden endişe etmektedir.Çünkü İngiltere hakimiyetindeki Kıbrıs’ın Rum saldırıları ile bugün geldiği nokta meydandadır. ABD ise Yunan diasporasının etkisi ve Türkiye’nin bölgede etkin bir güç merkezi oluşturmaması için daha dengeli bir yaklaşım sergilemektedir. Kıbrıs politikalarında GKRY ve Yunanistan’ı en çok korkutan, bloke eden, engelleyen ve rahatsız eden konu Kıbrıs’taki Türk askeri varlığıdır.

Türkiye’nin adadaki bu stratejik askeri yığınağı, Türkiye’ye hayati önemde politik, ekonomik ve jeostratejik  avantajlar sağlamaktadır.

Bunlar şunlardır;

  • KKTC’nin varlığının korunması ve devam ettirilmesi,
  • Yunanistan’ın Ege’deki oldu bittilerine karşı sigorta görevi,
  • Anadolu yarımadasının ve bölgedeki askeri üslerin güvenliğinin sağlanması,
  • GKRY ile müttefikiYunanistan arasındaki stratejik ulaşım hatlarının kontrolu,
  • Doğu Akdeniz’deki deniz ticaretinin güvenliğinde söz hakkına sahip olma

 Bulgaristan’ın Burgaz limanı ile Yunanistan’ın Dedeağaç limanı arasında inşa edilecek petrol boru hattının devreye girmesi ile birlikte Ege’deki hükümranlık hakları daha da öne çıkacak ve uluslararası uygulamaları etkileyecektir. Öyle veya böyle eğer, Türk askeri Kıbrıs’tan çıkarılırsa, Yunanistan kesinlikle Ege’de zaptedilemeyecektir. Yunanistan, 2005-2006 döneminde dünyanın en çok silahlanan ülkeleri arasındadır.<<>>AB üyesi bir ülke hangi tehdide karşı aşırı silahlanmaktadır? Ege’de zaten büyük ölçüde Türkiye aleyhine olan statüko bile Yunanistan’ı tatmin etmemektedir. 2004 yılında,  Türkiye’ye üyelik müzakerelerine başlanmasını öneren AB Komisyon Raporundan hemen sonra, AB Parlamento üyesi Yunanlı Yorgo Karatzaferis; Türkiye’nin geçmişte Yunanistan’ı tehdit ettiğini, karasularını 12 mile çıkarması durumunda bunun savaş nedeni olacağını açıkladığını, bu konunun hala  askıda olduğunu vurgulayarak,  hangi AB adayı ülkenin, AB üyesi olan bir ülkeye karşı uluslararası hukukta geçerli bir hakkın kullanılması halinde bunun savaş nedeni olabileceğini sordu. Ayrıca genişleyecek Yunan karasularının, AB’nin de karasuları olacağını savunan Karatzaferis, Türkiye’nin bu tehditlerini tekrarlaması veya Savaş Nedeni (Casus Belli) deklarasyonunu geri almaması halinde, komisyonun ve konseyin resmi tutumlarının ne olacağının açıklanmasını da istedi. Yunanistan’ın resmi açıklaması ise Hükümet Sözcüsü Theodoros Roussopoulos tarafından şöyle yapıldı : Avrupalı bir Türkiye’nin sadece kendi halkına değil bölgemizin istikrarına, güvenliğine ve zenginleşmesine de yararlı olacağına inanıyoruz. Bu hareket, Ege’de Yunanistanla Türkiye arasındaki anlaşmazlık konularının da giderilmesine yardımcı olacaktır. Bu açıklamalar ve izlenen reel politika ışığında, Yunanistan’ın Türkiye politikası, bir aldatmacadan başka bir şey değildir. Örneğin, Türkiye’ye ve Türklere karşı Yunan kamuoyu baskısı o kadar güçlüdür ki, Yunanistan Başbakanı Türkiye’ye resmi ziyaret yapamamaktadır.

Türkiye Ne Yapmalı?

30 yıldan beri Yunanistan’ı Ege’de caydıran TBMM’nin 1976 tarihli “ Savaş Nedeni ” kararının kaldırılması talebi, Yunanistan’ın ısrarlı girişimleriyle AB’nin 2006 İlerleme Raporunda yerini kolaylıkla almıştır. Böylece Türkiye’nin 1976 yılında uluslararası kamuoyuna deklare ettiği kırmızı çizgisi, AB içinde tartışmaya açılmaktadır. Bu durum, politik alanda sürekli savunma durumunda kalan Türkiye’nin pasif ve tavizkar tutumundan kaynaklanmıştır. Oysa Yunanistan ve GKRY’e karşı kullanabileceğimiz ve haklı olduğumuz o kadar çok şey var ki; Kıbrıs’taki Atlılar ve Sandallar katliamları, İstiklal Savaşı’nda yapılan Yunan katliamları, Batı Trakya’daki Türk azınlığa uygulanan hukuk ve insanlık dışı uygulamalar, Türkiye ait olduğu halde 1947 Paris anlaşması ile Yunanistan’a hediye edilen 12 Adalar, tarihi ve coğrafi gerçeklere aykırı olarak ele geçirilen ve halen gereksinimlerinin önemli  bir bölümünü zaten Türkiye’den sağlayan ses mesafesindeki adalar. Neden biz de bunları dile getirmiyoruz ve hak iddia etmiyoruz. Atina’da cami açılması kabul edilirse, Heybeliada Ruhban Okulu açılacak mıdır? Türkiye, yeni Vakıflar Yasası ile azınlıklara ayrıcalıklar tanımaya hazırlanırken, 83 yıldır Batı Trakya’daki Türklerin mal ve topraklarına yapılanlara bir bakılmalıdır. Okullardan Türkçe isimler kaldırılmıştır. Avrupa hukukuna rağmen Yunanistan Türk azınlığın kimliğini reddetmekte, ekonomik ve idari baskılarla kültürel soykırım uygulamaktadır.Türk Yunan ilişkilerindeki bu pasif politikaya ivedilikle son verilmelidir.Bunu şövenizm ile yapmaya gerek yoktur.Türkiye’nin hem AB hukuku, hem de uluslararası hukuk ve Lozan Antlaşmasından kaynaklanan haklarına kararlılıkla sahip çıkması yeterlidir. Bu pasif politika nedeniyle Ermeni soy kırımı da Avrupa Parlamentosunca kabul edilmiş ve resmi kayıtlara geçmiştir. Ülkemizi yönetenler ve Türk milleti şunu asla unutmamalıdır. Kıbrıs, Türkiye’nin kırılma noktasıdır. Ondan sonra çözülme safhasına geçilecektir. Kıbrıs’tan sonra Ege’deki Yunan politikası daha saldırgan bir duruma gelecektir. Kıbrıs, Türkiye açısından Ege’nin, veya doğu Akdeniz’in değil, tüm Akdeniz’in ve hatta Karadeniz’in anahtarıdır. Kıbrıs’tan Türk askeri varlığının kaldırılması halinde, Türkiye denizlerle çevrili bir kara ülkesi haline gelecektir.

 


[1] [1] İzmir Ekonomi Üniversitesi UAİ ve AB Bölümü Öğr.Gör.

[2] Davos’tan Avrupa’ya Türkiye Fırsatı Dersi, Osman Ulugay Milliyet Gazetesi 13 Kasım 2006  s.6

[3] Turgay Cin, Türkiye ve Yunanistan Bakımından Ege’de Karasuları Sorunu Seçkin Yayınevi 2000 s. 122

[4] 12 Kasım 2006 tarihli Milliyet Gazetesi

[5] New Europe  No: 595 October 17-23 2004  p.19

[6] New Europe  No: 594 October 17-23 2004  p. 32

[7] Ege’deki nazik dengeyi ve Yunanistan’ın bu dengeyi bozma niyet ve hazırlığını dikkate alan Türkiye, 1976 yılında konuyla ilgili olarak ortaya kesin bir tavır koymuştur. Türkiye, Yunanistan’ın karasularını altı milin ötesine genişletmesinin “savaş nedeni” (casus belli) sayılacağını  kesin bir dille ilan etmiştir.Demirel’in Başbakanlığını yaptığı 1. Milli Cephe Hükümeti’nin bu kararı, zamanın Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil tarafından 15 Nisan 1976’da ABD Dışişleri Bakanı Henry Kissinger’a yazılı bir mesajla bildirilmiştir.” Şükrü Elekdağ, “Ege’de Kriz Belgeleri”, Milliyet, 11 Şubat 1996, s. 19.

 

Diğer Yazıları
© 2018 TASAM Tüm hakları saklıdır.
Developer KILIC